Kemerbugaz’da bulunan Matematik Evi, ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki çocuklara hitap edecek. Atölye çalışmalarıyla eğlenceli etkinlikler ve günlük hayattaki matematiğin gerçek, eğlenceli ve ilginç tarafları burada gözler önüne serilecek. Matematikçiler ve profesörlerin katılımıyla Matematik Evi’nin açılışını gerçekleştiren Eyüpsultan Belediye Başkanı Deniz Köken, “Matematiği sevimsiz olmaktan çıkarıp sevimli hale getirmeye çalışıyoruz. Çünkü endüstri 4.0’ı yani bilim ve yazılım çağını yaşıyoruz. Bunun alt malzemesi ise matematik. Matematiği çocuklara sevdirmezsek biz bu bilim çağını kaçırırız. Matematik Evi’ni açmaktaki birinci çıkış noktamız buydu” dedi.

“MÜZİKTEKİ MATEMATİĞİ ÖĞRENECEKLER”

Kapsamlı bir Matematik Evi açtıklarının altını çizen Eyüpsultan Belediye Başkanı Deniz Köken, “Pandemi nedeniyle 8 ay geç açtık. Gelen talepleri gördükten sonra buranın yeteceğini zannetmiyorum. Bundan sonraki süreçte bir tane daha, hem de daha kapsamlısını Eyüpsultan bölgesinde metro istasyonuna yakın merkezde yapmamız gerekecek. Burada ise eksiklerimizi göreceğiz, hocaların görüşlerini alıyoruz. İlçedeki matematik öğretmenleriyle görüştük. Hedefimiz bilimin merkezi olan matematikten Mimar Sinan gibi isimlerin eserlerini ortaya koyarken nasıl yararlandığını, tıpta matematiğin nasıl kullanıldığını, musikide nasıl rol oynadığını burada göstermek. Da Vinci’nin köprüsünün maketi burada var. Bunun aynısını yapıp çocuklarımız üzerinden geçecek. Müziğin neresinde matematik olduğunu görecekler. Dizilimlerde kubbe yapımında nasıl bir matematik olduğunu anlayacaklar” diye konuştu.

“MATEMATİĞİ OYUNLARLA ÖĞRETME TEKNİĞİ”

Öğrencilerin eğitim alacakları alana sırayla alınacağı bilgisini veren Başkan Deniz Köken, “Bir ders 45 dakika sürecek. Bir grup dışarıdaki argümanları kullanırken diğer grup içeride olacak. Aynı anda 25-30 öğrenci içeriye alınacak. İlkokul, ortaokul ve lise çağındaki öğrenciler yararlanabilecek. Aslında bu matematiği oyunlarla öğretme tekniği. Ben de uygulamayı görünce olayın ne kadar farklı olduğunu burada anladım. Matematiği sevimli hale getirmemiz gerekiyordu. Burada da bunun tuttuğu gözüküyor” ifadelerini kullandı.

ÇOCUKLAR VE AİLELERİNDEN TAM NOT ALDI

Matematik Evi’ni ziyaret eden 11 yaşındaki Irmak Ferzin Kekeve, “Burası çok güzel ve eğitici bir yer. İyi ki böyle bir yer açılmış. Belediye başkanımıza teşekkür ediyorum. Matematiği, özellikle geometriyi çok seviyorum. Önemli bir ders olduğunu düşünüyorum. Aslında hayat bir matematik. Buranın açılması çok iyi oldu” dedi.

Mete Ceylan ise, “Ben burayı çok sevdim ve bilmediğim şeyleri öğrendim. Bilgi öğrenmek isteyenler buraya gelebilir” diye konuştu.

Ailesinin anlatması üzerine Matematik Evi’ni merak ettiğini söyleyen 6 yaşındaki Ali Demir İpek de “Matematiği seviyorum böyle bir alanı ilk defa gördüm. Annem ve babamdan böyle bir yer açıldığını duydum. Burayı çok beğendim ve böyle bir yer olacağını hiç düşünmemiştim” diye konuştu.

2 çocuk annesi Burçin Erışık ise çocuklarının matematiği çok sevdiğini anlatarak, “Açıkçası çocuklar için böyle bir şeyin düşünülmüş olması çok kıymetli. Matematik eğitiminin iyi olmadığı ülkelerde ekonomik ve toplumsal gelişmenin de geride kaldığını görüyoruz. Dolayısıyla çocukların matematiği sevmesi açısından güzel bir girişim” ifadelerini kullandı.

MATEMATİK EVİ HAKKINDA

İlkokul ve ortaokul düzeyindeki çocuk gruplarına atölye çalışmalarıyla eğlenceli etkinlikler ve matematiksel oyunlar sunarken, onların özgün, mantıklı, esnek ve alışılmamış biçimde bir matematikçi gibi düşünmeleri hedeflenecek, söyleşiler, yazar etkinlikleri, sempozyumlar, film gösterimleri, sergiler ve festivallerle birlikte her yaştan insanın yaşantılarıyla matematik ilişkisini kurması ve görmesi gerçekleştirilecek. Açık havada teorik ve uygulamalı eğitim ve etkinlikler ile sınıfa bağlı kalmadan ezberci kalıplardan uzak çalışmalar yapılacak.

DHA 11.09.2021

Öğrencilerin, bilimsel araştırma faaliyetlerine olan ilgilerinin ortaya çıkartılması ve kültürler arası iletişim alanlarının zenginleştirilmesi amacıyla her yıl Rusya Federasyonu Ural Federal Bölgesi Öğretmen Evi tarafından düzenlenen Uluslararası Bilim Temelleri Bilgi Yarışması’nın (URFODU) sonuçları açıklandı. Yarışmaya, Beyaz Rusya, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Çin Cumhuriyeti, Kazakistan, Kırgızistan, Rusya Federasyonu ve Türkiye’den öğrenciler katıldı.

Bu yıl 16’ncısı düzenlenen yarışmaya Türk öğrenciler damga vurdu. Mektebim Koleji Ankara Batıkent Kampüsünden 5’inci sınıf öğrencisi Begüm Tofan, matematikte birincilik kazanarak altın madalyanın sahibi oldu.

Bunun yanı sıra, 1’inci dereceli diploma başarısı elde etti. Kolejin Matematik Bölüm Başkanı Arzu Kılıç “Türkiye olarak yoğun çalışmalarımızın sonucunda yarışmadan 8 ülke içinden büyük başarı ile ayrıldık” dedi.

Yoğun çalışınca başarı geldi

Öğrencilerin yarışmaya çok çalışarak hazırlandığını aktaran Kılıç, “Yarışmada resmi dil olarak Bulgarca, Çekçe, Çince, İngilizce, Rusça ve Türkçe kullanıldı.

Bu yarışmaya 2018-2019 eğitim öğretim yılında da katılmış ve birincilik derecesiyle altın madalya ve birinci dereceli diploma başarısı kazanmıştık. Yoğun çalışma sonucunda öğrencimiz Begüm Tofan, hak ettiği başarıyı elde etti ve hepimizi gururlandırdı” diye konuştu.

Bu sene 1. Dereceli Diplomanın yanı sıra Matematik, İngilizce, Fen Bilgisi, Fizik, Kimya, Biyoloji, Coğrafya branşlarında düzenlenen finalde 49 tane 2. Dereceli Diploma, 86 tane 3. Dereceli Diploma, 47 tane Katılımcı Diploması olmak üzere toplam 183 Diploma aldık. URFODU’ya ülkemizden bu yıl 301 okul katıldı.

Öğrencilerimizin başarılarına katkısı olan tüm öğretmenlerimize ve velilerimize teşekkür ederiz” ifadelerini kullandı.

YENİ ŞAFAK 30.06.2020

Derince’de özel bir okulda eğitim gören Aymina Turmuş, matematik öğretmeni Cansu Gökçe’nin organizasyonu ile katıldığı Kanada merkezli Uluslararası Caribou Matematik Yarışması’nda dünya birincisi oldu. Toplam 6 aşamadan oluşan yarışmanın üçüncü aşamasında sorulan 9 sorunun tamamını doğru yanıtlayan Emine ve Hakan Turmuş çiftinin kızı Aymina, dünyanın çeşitli yerlerinden yarışmaya katılan 7 bin 328 öğrenci arasından birinciliği kazandı.

“Birinci olduğumu öğrenince şaşırdım”

Aymina Turmuş soruların biraz zor olduğunu belirterek, “Öğretmenim dünya şampiyonu olduğumu söyleyince ilk önce şaşırdım. Sınava çalışarak hazırlandım. Evde çalışıyordum. Test kitaplarımdan çözüyordum. Bir de tahtada yapıyordum” dedi.

“Hepimizi gururlandırdı”

Aymina’nın başarısının diğer öğrencileri de olumlu yönde etkilediğini söyleyen öğretmen Cansu Gökçe, “Kanada merkezli bir sınav bu. Bilgisayar ortamında internet üzerinden yapılıyor. Sorularımız İngilizce matematik soruları. 6 aşamadan oluşuyor bu sınav. Eylül’de ilk aşamasından başladık. Üçüncü aşamasında da Aymina 9 sorunun 9’una da cevap vererek dünya birinciliğini elde etti. Şu an 3 aşamamız daha var. Sınavımız Mayısta sonuçlanacak. İnşallah diğer aşamalarda da aynı başarıyı devam ettirir diye ümit ediyoruz. Tabii ki ben de böyle zorlu bir sürecin ardından böyle bir başarı elde edince onun kadar mutlu oldum ve gururlandım.

Matematik çözmekten zevk alıyor

Kızının matematik sevgisini okula başladıktan sonra fark ettiğini söyleyen anne Emine Turmuş, şöyle konuştu: “Kendisi matematik çözmekten keyif alıyor. Özellikle yeni konularda, çarpma konularında birçok çocuğun zorlandığı görülürken Aymina’da bu zorluğu görmüyoruz. İnşallah bu şekilde devam eder. Aymina ilkokula başladıktan sonra matematiğe olan sevgisini biz anladık. Onun sevgisiyle birlikte öğretmeninin verdiği emeklerin karşılığını da bu şekilde görüyoruz.

YENİ ŞAFAK 25.02.2020

Matematik hayatımızın her alanında karşımıza çıkan zihinsel bir sistemdir, bir disiplindir. Kendine göre planlı programlı bir ilerleyişi, kuralları ve çözümlere ulaşmak için geliştirilen pek çok yöntemi vardır. Ancak hayatımızın içinde olmasına rağmen fazlasıyla soyuttur ve çoğu insan tarafından zor olarak kabul edilir. Hatta bazılarına göre “korkutucu, anlaşılması güç, karmakarışık” bir dersten başka bir şey değildir.

Korku, bir tehlike ya da tehlike düşüncesi karşısında duyulan kaygı ve üzüntüdür. İnsan kendisinin kontrol edemediği, anlayamadığı olaylar karşısında korkuya kapılır ve reaksiyon geliştirir. Korku hissine aslında, kişinin kendi düşünceleri sebep olmaktadır ve insanlar bunun farkında olmadığı için de korkularını daha büyük boyutlara taşıyabilirler. Başarısızlık durumu korkularımızı tetikleyen başka bir durumdur. İnsanların aynı durumlar karşısında verdiği korku tepkisi de farklıdır. Yaşanan olumsuz bir olay da, aynı tip olaylar karşısında aynı tepkiler verilmesine neden olabilir. Bu da korku konusunda kısır döngüye sebep olabilir [1].

Matematik korkusu da kendi geliştirdiğimiz duygusal bir reaksiyondur. İnsan matematiği anlayamadığı, yapamadığı zamanlarda doğal olarak ondan uzaklaşmak, kaçmak isteyecektir. İnsanların çözüm odaklı düşünmeleri yerine, matematikten kaçarak rahatlamaya çalışmaları, problemi kalıcı hale getirmekten başka bir işe yaramayacaktır. Üstelik insanın bu konuda yetenekleri olabileceğini test etme olasılığını, yaşayabileceği olumlu duyguları da elinden alacaktır. Her başarısızlık durumunda bu korku daha da büyüyecektir. Sürekli olarak olumsuz düşünen bir insanın paniklemesi, başarısızlığa uğraması normaldir.

Kişilerin matematiği değerlendirme tarzları da matematik korkusunun farklı boyutlarda yaşanmasına neden olur. Konuları anlamamak, çaresizliğin büyümesine, daha da içinden çıkılmaz bir hal almasına neden olmaktadır.

Matematik Korkumuzu Nasıl Yenebiliriz?

Matematik korkusunu yenme konusunda atılacak ilk adımlar önemlidir. Matematik becerileri çoğu zaman öğrenilebilen bir beceri olmaktan çok kişiye has bir yetenek olarak düşünülse de PISA[2] bulguları aksini ispatlar yöndedir[3]. Yani matematik öğrenilebilir ve öğretilebilirdir. Öncelikle bunun farkına varıp, matematikten kaçmak yerine istemek ve  “Ben başarabilirim, yapabilirim, öğrenebilirim.” şeklinde motive olmak gerekir. İlk aşamada basit, başarılabilen ve sevilen konularla işe başlanmalıdır. Korkuları karşısında kontrolü eline aldığını gören bir insanın korkusu hafifler, daha mücadeleci, kendine güvenen ve çözüm odaklı düşünen bir insan haline gelir.

Yürümeyi bilmeden koşmayı öğrenemezsiniz. Matematik küçük adımlarla öğrenilir. Temel kavramlar, temel matematiksel düşüncenin oluşması ve gelişmesinde aktif bir rol oynar [4]. Matematiksel kavramlar ise ardışık ve aşamalı bir sıra takip eder. Bir kavramın öğrenilememesi veya eksik öğrenilmesi, bir sonraki aşamada öğrenilmesi gereken kavramın öğrenilmesini zorlaştırır. Bu aşamada, matematik korkumuza neden olan sorunlar ve beceri eksiklikleri belirlenmeli ve bunların giderilmesi yoluna gidilmelidir.

Matematiksel kavramların ne olduğu, daha önemlisi ne işe yarayacağının mutlaka bilinmesi gerekir. Aksi takdirde, sadece soyut tanımlarının bilinmesi, anlamlı öğrenmenin gerçekleşmesini sağlayamaz [5]. Temel matematik öğrenirken veya öğretirken kavramlarımızı günlük hayattan daha fazla örneklerle zenginleştirmeliyiz. 7-12 yaş arası “somut işlem dönemi” diye psikoloji bir veri ortaya koymuşken, bu dönemde kavranması oldukça zor soyut işlemleri tabiat unsurlarından (güneş, ay, ağaç, kedi vs.) ve çevre unsurlarından (masa, sandalye, tekerlek vs.) yararlanmadan salt matematiksel işlemler olarak öğrenciye vermenin hiçbir mantığı yoktur [6]. Bu şekilde düzenlenen öğretim programları, öğrencide kaygı oluşturmayacak, sonraki aşamalar için büyük kolaylık sağlayacaktır.

Matematik çalışmaya başlamayı spor yapmaya başlamak gibi düşünebiliriz. Spora başlarken öncelikle vücut yapısına göre, belli bir süre vücut ısıtılıp değişik kas grupları açılıp, çalıştırılır. İstenen performansa zamanla ulaşılır. Bedeninize birden yüklenmek, yorgunluğa ve istenmeyen sakatlıklara yol açabilir. En önemlisi de izleyerek spor yapmış olmazsınız. Gördüğünüz egzersizleri bizzat uygulamanız gerekir. Matematik çalışmaya başlarken de birden bütün konuları öğrenmeye çalışmak zihinsel yorgunluğa, isteksizliğe, bıkkınlığa ve korkuya yol açar. Konuları yavaş yavaş zamana yayarak öğrenmek, problemleri bizzat çözmeye ve sorulara değişik açılardan bakmaya çalışmak gerekir. İstenilen matematiksel düşünme performansına zamanla ulaşılır.

Matematik korkusu ve çözüm önerisi daha detayları ile değerlendirilip, çözülmesi gereken önemli bir sorundur ve çözümünde kişinin yanı sıra, öğretmen, aile, öğretim programlarının da katılması gerekir. Bu yazıda sadece, kişinin içsel olarak bu sorunuyla baş edebilmesi konusunda tavsiyelerde bulunuldu.

Kaynaklar:

1.    Gençöz, T., Korku: Sebepleri, Sonuçları ve Başetme Yolları, Kriz Dergisi 6 (2): 9-16.

2.    Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı – OECD (Organization of Economic Cooperation and Development) tarafından finanse edilen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı – PISA (The Programme for International Student Assessment) eğitimin işlevini ölçmek ve değerlendirmek amacıyla yapılan bir araştırmadır.

3.    Eğitimpedia.com

4.    Toumasis, C. (1995). Concept worksheet: an important tool for learning. The Mathematics Teacher. February, vol. 88, no.2, 98-100.

5.    Dede, Y. , Argün, Z. (2004). Matematiksel düşüncenin başlangıç noktası: Matematiksel kavramlar, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 39, 338-355.

6.    Psikolojiportalı.com

Mehtap YILMAZ

Türkiye’de matematik alanında farkındalığın artmasına olan katkıları ile Şirince’de kurduğu, 7’den 70’e herkesin matematik eğitimi alıp bu alanda araştırma ve çalışmalar yapabileceği “Nesin Matematik Köyü”nü kurması nedeniyle.

Ödülünü 9 Ağustos’ta Rio de Janeiro’da yapılacak törenle alacak.

Son zamanlarda aldığımız en sevindirici haberlerden biri bu.

Birliğin dağıttığı diğer ödüller ise şöyle:

Gauss Ödülü: David Donoho

Chern Madalyası: Masaki Kashiwara

Leelavati Ödülü: Ali Nesin

Fields Madalyası: Caucher Birkar, Alessio Figalli, Peter Scholze, Akshay Venkatesh

Nevanlinna Ödülü: Constantinos Daskalakis

‘Matematik Köyü’nün Delisi’ni okumalısınız

Ali Nesin’in özgeçmişini şimdi her yerde okuyacaksınız, ama kendisini daha yakından tanımak istiyorsanız, yaptıklarını, verdiği mücadeleleri daha yakından öğrenmek istiyorsanız size bir kitap önereceğim.

Aslıhan Lodi’nin kaleminden ‘Matematik Köyü’nün Delisi’.

“Bir adanmışlık hikayesi, tüm hayata yayılan bir mücadele.

Ders vermekle yetinmeyen, inşaatlarda taş taşıyan, öğrencilere, gençlere, ülkesine en iyisini verebilmek için sabahlara kadar uğraşan bir hoca” diye özetliyor Aslıhan Lodi, Ali Nesin’i.

Bir gazete röportajı için bir araya geliyorlar ve hemen akabinde Aslıhan Lodi kararını veriyor.

“Bu kitap projesine herkese biraz olsun umut vermek için; en çok da iyiliği, üretimi ve paylaşımı dolaşıma sokmak için başladım.

Ülkemizin koşullarındaki türlü imkansızlık ve zorluklara rağmen kendini mesleğine, öğrencilerine ve ülkesine adayan büyük hoca; Prof. Ali Nesin’in anlattıkları, bireysel mücadelenin her geçen gün daha da yüceltildiği günümüzde inanıyorum ki benim kadar sizlere de ilham verecek, şaşırmanızı ve güzelliklere yeniden inanmanızı sağlayacak” diye düşünerek başlıyor çalışmaya.

Hocayı Şirince’den Bilgi Üniversitesi’ne, hatta Çatalca’daki Nesin Vakfı’na kadar farklı çalışma alanlarında soru yağmuruna tutuyor, hoca da içtenlikle cevaplıyor.

İlk aşkından tren vagonları sayarak başlayan matematik merakına, babası Aziz Nesin’le olan ilişkisinden anne-babasının ayrılığının üzerindeki etkisine, çok özgür büyütüldüğünden çocukların dünyaya eleştirel gözle bakmalarını istemesine, haylaz öğrencilik yıllarından günümüze, hayata dair birçok şey konuşuyorlar.

Su gibi akıp gidiyor okurken.

Sırada felsefe ve sanat var

Neyse ki sadece kendini düşünmek / kurtarmak yerine başkaları için de bir şeyler yapanlar da var aramızda.

Giderek maddi – manevi şartlar zorlaşıyor ama yine de yılmayıp ayakta kalmak ve tabii daha çok kişiye ulaşmak için büyük mücadele veriyorlar.

İşte Aziz Nesin’in “Benim en büyük eserim” dediği, Ali Nesin’in ayakta tutmak için büyük mücadele verdiği Nesin Vakfı da Matematik Köyü de en iyi örneklerden.

Ali Nesin, Matematik Köyü ile Vehbi Koç Vakfı ödülünü aldığında Aslıhan Lodi’ye verdiği röportajda Nesin Vakfı için “Biraz arka planda mı kaldı acaba?” demiş ve eklemişti: “Vakfın geleceği artık benim varlığıma bağlı değil sanki. Oldukça iyi gidiyor. Sistem oturdu. Nitekim yönetimini vakıf mezunlarına, yani oranın asıl sahiplerine bıraktım. Sadece uzaktan, çok ender olarak, ihtiyaç olursa müdahale ediyorum. Gelirimizin dörtte biri Nesin Yayınevi’nden, dörtte biri kiralardan, yarısı da bağışçılardan geliyor. Ne yazık ki bağışsız yaşayacak seviyeye gelemedik bir türlü ama çalışıyoruz. Umarım ben yaşarken bunu gerçekleştireceğiz. Nesin Vakfı toplumda çok saygı duyulan, çok iyi bilinen bir kurum ama sadece 40-50 öğrenciye sahip çıkıyor. Daha etkili olması gerekirdi. Bunu da sanırım Matematik Köyü sayesinde sağladık. Felsefe Köyü ve Sanat Köyü’nü de ekleyerek daha fazla genci etkileyeceğiz. Belki size iddialı gelecek ama Türkiye’nin geleceğini şekillendirdiğimizi düşünüyorum. Yarının bilim insanları, yöneticileri, sanatçıları matematik, sanat ve felsefe köylerimizden çıkacaklar. Köyler birleşip üniversiteye dönüşür mü? Olabilir ama şu anda bunun için yeterli paramız yok ve sanki hiç olmayacak. Ama belki bir fen lisesi olabilir.”

Umuyorum, Matematik Köyü, Ali Nesin’in kazandığı bu büyük ödül sonrasında daha da çok gündeme gelir ve hak ettiği ilgiyi görür.

MİLLİYET 03.08.2018

18- Gizli Sayılar (Hidden Figures) – 2016 – IMDb: 7.9

Film üç Afro Amerikalı kadın bilim insanının NASA’da yakaladığı başarıyı ve 1962 yılında uzaya çıkarak Dünya yörüngesinde dönen ilk astronot John Glenn’in görevine katkılarını anlatıyor.

Margot Lee Shetterly’nin kaleme aldığı aynı isimli kitaptan uyarlanan filmin yapımcısı Pharell Williams şöyle diyor: “Bir önceki neslin propagandaya dönüşen, bilim, matematik ve mühendisliğin erkekler için olduğu fikrini yerle bir ediyor film. Kadınsız bir dünyada ne insanlık ne de erkekler var olabilir.”

17- Einstein ve Eddington – 2008  – IMDb: 7.4

Birinci Dünya savaşı sırasında bilim insanlarının yaşadıkları zorluklar ve bu zorlukları aşmanın yine bilim olduğunu düşünen iki teorem çürütücünün, yani Alman Einstein ve İngiliz Eddington’ın gerçeklere dayanan öyküleri, yarı belgesel havasında anlatılıyor. Kesinlikle izlenmesi gerekenler arasında geliyor.

16- Sonsuzluk Teorisi (The Man Who Knew Infinity) – 2015 – IMDb: 7.2

Srinivasa Ramanujan çok fakir bir aile çocuğu olarak Madras’da yoksulluk içinde büyümüş ve hiçbir şekilde eğitimi olmayan biridir. Kendisi buna rağmen matematiğe çok büyük bir ilgi duymaktadır ve bu konuda çalışmaları bulunur. Bu yaptığı çalışmaları İngiltere de bulunan Cambridge Üniversitesine yollar. Orada bu çalışmaları inceleyen G.H. Hardy bunlardan çok etkilenir ve Srinivasa’yı üniversiteye davet eder. Srinivasa aşık olduğu ülkesinden ve kadınından ayrılarak İngiltere’ye gider. Burada hem alışkın olmadığı bir dünyada bulur kendini, hem de Birinci Dünya Savaşı’nın tüm gücüyle sürdüğü ve etkisini hissettirdiği bir ortamda yabancı düşmanlığı denen olaylarla mücadele eder. Bu güzel yapımı mutlaka izleyin.

15. Aşkın Logaritması (An Invisible Sign) – 2010 – IMDb: 5,4

Babasının hastalığını unutabilmek için çocukluğundan beri matematikle uğraşan Mona Gray, bir matematik dâhisidir. Her konuyu matematikle çözmeye çalışan Mona’nın hayatı bir okulda öğretmenliğe başlamasıyla değişir. Öğrencileriyle kurduğu ilişkilerle hayatı tekrar anlamlandırmaya başlayan Mona, aşkı, çocuk olmayı ve olaylara bakışı yeni baştan öğrenecektir.

14. Oxford Cinayetleri (The Oxford Murders) – 2008 – IMDb: 6,1

İngiltere – İspanya yapımı film bir üniversite de işlenen cinayetleri ve bu cinayetleri çözmeye çalışan bir profesör ve öğrencisini konu alır. Katilin arkasında matematiksel notlar bırakması, bu notları çözerek katile ulaşmaya çalışan profesör ve öğrencisi, Sherlock Holmes metoduyla ince ve detaylı araştırmalara girer. Film, Guillermo Martinez’in aynı adlı romanından beyaz perdeye aktarılmıştır.

13. Asal Sayıların Yalnızlığı (La Solitudine dei Numeri Primi) – 2010 – IMDb: 6,4

Matematiğin insan doğasındaki izlerini ve asal sayıların yalnızlığı gibi yalnız insanları anlatan film, çocukluk travmalarının gölgesindeki Alice ve Mattia’nın hikâyesine değinir. Asla eşlerini bulamayan asal sayılar, kayak kazası geçirip ölümden dönen Alice ve engelli kız kardeşinin kaybolmasından kendisini suçlayan Mattia’nın hayatlarına benzemektedir.

12. Enigma – 2001 – IMDb: 6,4

Gizem ve bulmaca manalarına gelen Yunanca bir kelimenin film isminde kullanıldığı Enigma, Michael Apted’in yönetmenliğinde Kate Winslet’in başrolünde olduğu bir film. 1943 yılında bir matematik dehası olan Tom Jericho’nun Almanların Enigma ismini verdikleri şifrelerini çözmek üzere görevlendirilir. İngilizlere ait 10.000 kişiyi taşıyan bir filo, Almanların aniden istihbarat şifrelerini değiştirmiş olmasından dolayı risk altına girmiştir. Kız arkadaşı Alman ajanı olmakla suçlanan Tom Jericho için şifreyi çözmek üzere zamana karşı bir yarış başlar. Matematik filmleri içerisinde ilgi çekici olanlardan bir tanesi olan Enigma, İngiltere, Almanya, Hollanda, ABD ortak yapımıdır.

11. 23 Numara (The Number 23) – 2007 – IMDb: 6,4

Film, karısı Agatha ile sıradan bir hayat yaşayan Walter’ın 23 Numara isimli kitabı okumaya başlamasıyla değişen hayatlarını konu alıyor. Kitabı okuyan Walter, kitapta yazılanların kendi hayatıyla ilgisi olduğunu düşünmeye ve gün geçtikçe buna saplantılı bir şekilde inanmaya başlar. Dramatik bir filmde Sil Baştan’dan sonra bir kez daha izleyiciyle buluşan Jim Carrey, Walter karakteriyle etkileyici bir performans sunuyor.

10. Kapan (La habitación de Fermat) – 2007 – IMDb: 6,7

İspanya yapımı bu filmde, birbirini hiç tanımayan dört matematikçinin büyük bir gizemi çözmeleri için bir mekâna davet edilmeleri işleniyor. Kendilerine soruldukları soruları doğru cevaplamadıkları takdirde bulundukları oda bir anda ölüm tuzağına dönüşecektir. Zamanında çözebilmek için yarıştıkları sorular haricinde asıl çözüme kavuşturmaları gereken, onları buraya kimin getirdiği ve aralarındaki ilişkidir.

9. Kanıt (Proof) – 2005 – IMDb: 6,8

Ruhsal dengesizlikleri olan matematik dehası babasının yanından hayatı boyunca ayrılmayan Catherine ve babasının hayatı kız kardeşi Claire’in gelmesiyle büyük bir değişime uğrar. Kendisine hükmetmeye çalışan kız kardeşi Claire’le uğraşmaya çalışan Catherine, bir yandan da babasının öğrencisi Hal’le baş etmeye çalışmaktadır. Bütün bu dengelerle uğraşan Catherine bir yandan da babasının ruh sağlığının ne kadar kalıtımsal olduğu üzerine düşünmeye başlar.

8. Agora – 2009 – IMDb: 7,2

Film, tarihin gördüğü en etkileyici kadınlardan birisi olan Hypatia’yı konu alıyor. Matematikçi, filozof ve astronom olan bu kadın antik dönemde erkek egemen filozofların arasından sıyrılmayı başarıyor. Hem güzelliği hem de zekâsıyla ön plana çıkan Hypatia 45 yaşında bu hayattan ayrılmasına rağmen, unutulmayan tarihe damga vurmuş kadınlardan bir tanesidir. Erkeklerin linç etmesiyle öldürülen Hypatia’nın hikâyesi izlemeye değer matematik filmlerinden bir tanesi.

7. Küp (Cube)– 1997 – IMDb: 7,3

6 kişinin kapalı bir odada uyanmalarını ve küp şeklinde olan odalardan kurtulmaya çalışmalarını anlatan film yayınlandığı dönemlerin etkileyici filmlerinden bir tanesidir. Değişik mesleklere sahip bu kişiler, ölümcül tuzaklarla dolu bu küpten matematiksel şifreleri çözerek odadan odaya geçip çıkmaya çalışır.

6. Kalk ve Diren (Stand and Deliver) – 1988 – IMDb: 7,4

Film, Amerika’da sayıları 40 milyonu aşan İspanyolca konuşan Latin kökenlilerin okuduğu bir okula matematik öğretmeni olarak atanan Jamie Escalante’nin hikâyesini beyaz perdeye taşıyor. Çoğu çete üyesi olan, yetersiz ve ilgisiz öğretmenler nedeniyle okulla ilgileri bulunmayan öğrencilerin oluşturduğu okuldaki öğrencilerin yeteneklerini fark eden Escalante, onları ülkenin matematik alanında en başarılı öğrencilerine dönüştürür.

5. Pi – 1998 – IMDb: 7,5

Gerilim ve bilim kurgu türündeki film, insan hayatının belki de en önemli buluşlarından birisini yapmak üzere olan sorunlu matematik dehası Max’in hikâyesini konu edinir. Son on yıldır tabiatın kendine ait bir kodlama sistemi olduğunu fark eden Max henüz bunu çözmemiştir. Bu sırrı çözebilmek için çeşitli şeyler deneyen Max, sırrın ilk halkasını çözerse bunu çözebileceğine inanır.

4. Profesör ve Onun Sevgili Denklemi (Hakase no aishita sûshiki) – 2006 – IMDb: 7,6

Bir matematik profesörünün tiyatro gösterisi çıkışında geçirdiği trafik kazasında hafızasını kaybetmesini ve sadece 80 dakikada bir yaşadığı olayları tekrar tekrar unutmasını anlatan bu ilgi çekici film, profesörün hayatına giren bakıcı ve oğlu Kök’ü ve artık sadece geçmişte yaşayan profesörün Kök’e matematik öğretmesini konu ediniyor.

3. Yapay Oyun (The Imitation Game) – 2014 – IMDb: 8,0

Yayınlandığı sene Oscar’ın iddialı filmlerinden birisi olan Yapay Oyun, Almanların ünlü Enigma şifrelerini ve bunu çözmeye çalışan bir grup insanın hayatını konu alıyor. Gerçek bir hayat hikâyesinden yola çıkan filmde özellikle ünlü matematikçi Alan Turing’in biyografisi işleniyor. Morten Tyldum’un yönettiği filmin başrolünü Sherlock dizisiyle yıldızı parlayan Benedict Cumberbatch üstleniyor.

2. Akıl Oyunları (A Beautiful Mind) – 2001 – IMDb: 8,1

Ünlü matematikçi John Nash’in hayat hikâyesini anlatan film, matematik filmleri içerisinde en bilinenlerden bir tanesidir. Film genç yaşında oyun teorisi üzerine geliştirdiği kuramlarla matematik dehalarından birisi haline gelen John Forbes Nash Jr. ‘ın akıl hastalıklarıyla, özellikle şizofreniyle baş etmesini anlatan etkileyici bir film.

1. Can Dostum (Good Will Hunting) – 1997 – IMDb: 8,2

Robin Williams’ın etkileyici filmlerinden biri olan Can Dostum, Matt Damon, Ben Affleck gibi oyuncuları da künyesinde bulunduruyor. Film, fotografik hafızası güçlü olan fakir bir gencin, üniversite profesörü Sean McGuire’la kurduğu dostluğu anlatır. Üniversitede hademe olarak çalışan Will, Nobel ödüllü profesörlerin bile çözmekte zorlandığı matematik problemlerini çözünce profesör McGuire’in dikkatini çeker. Robin Williams’ın en iyi yardımcı erkek oyuncu Oscar’ını aldığı film aynı zamanda en iyi özgün senaryo dalında da Oscar kazandı.

http://www.matematiksel.org

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumundan (TÜBİTAK) yapılan açıklamaya göre, Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da mayıs ayı başında gerçekleştirilen 35. Balkan Matematik Olimpiyatı’na 18 ülke takımı katıldı.

Yarışmada Türkiye’yi, İstanbul Lisesi’nden Nurullah Giray Kuru, Özel Final Anadolu Lisesi’nden Halil Alperen Gözeten ve Halil Özkan, Özel Antalya Final Fen Lisesi’nden Özgen Şafak Karakuş, Özel İzmir Fen Lisesi’nden Ömer Topaloğlu, Özel Florya Final Anadolu Lisesi’nden Mehmet Ali Yıldırım’dan oluşan takım temsil etti.

Nurullah Giray Kuru, Halil Alperen Gözeten, Özgen Şafak Karakuş ve Ömer Topaloğlu’nun gümüş madalya kazandığı yarışmada, Mehmet Ali Yıldırım bronz madalya aldı. Türkiye, yarışmada puan sıralamasına göre 4’üncü oldu.

HÜRRİYET 17.05.2018

Matematiksel düşünce sistemini geliştirerek öğrencilerin kendilerine olan güven duygularını artıran Alpaslan, bugün biri İzmir, diğeri İstanbul’da iki şubeyle yoluna devam ediyor. Sırada ise ‘Matematik Müzesi’ var.

MERDİVEN Bilim ve Proje Geliştirme Merkezi… Burada Milli Eğitim müfredatı, pergel, cetvel, çarpım tablosu ya da üçgenin iç açılarının toplamı 180 eder gibi bir yapı yok. Buraya gelenler de oyun oynuyor, etkinlik yapıyor, olasılık, koordinat sistemi, modüler aritmetik öğreniyor, dört işlemi pekiştiriyor, geometri altyapısı alıyor. “Matematikte teorik altyapıyı çok doğru bir şekilde aktarıyoruz” diyen Merdiven Bilim ve Proje Geliştirme Merkezi’nin kurucusu Nurten Alpaslan, kendi geliştirdiği ve dünyanın da kabul ettiği ‘Herkes için Matematik’ ile ‘Merhaba Matematik’i konuştuk.

NASIL DOĞRU ANLATIRIM?

İstanbul Atatürk Eğitim Enstitüsü ve Anadolu Üniversitesi Matematik Bölümü’nden mezun olan ve 1982’de Bitlis’te matematik öğretmeni olarak ilk adımı attığını söyleyen Nurten Alpaslan, yıllarca Türkiye’nin çeşitli illerinde görev yaptığını söyleyerek, şöyle devam etti:
“Hep farklı çalışan bir öğretmen oldum. Öğrencilerim zaman zaman konuyu anlamadıklarını söylüyordu. Ben de bu durumda, ‘senin anlamamak gibi bir sıkıntın yok, ben şimdi bakayım bunu sana nasıl doğru şekilde anlatabilirim’ üzerinde durdum. O öğrenciye nasıl doğru anlatırım, bu öğrenciye nasıl anlatırım derken pek çok fikir büyüdü. 2003’te ise tüm bunlardan yola çıkarak oluşturduğum ‘Herkes İçin Matematik’ doğmuş oldu.”

ULUSLARARASI TÜRK MODELİ

Bir yandan öğretmenlik yapmaya devam eden Alpaslan, öte yandan ‘Herkes İçin Matematik’i geliştirdiğini söyleyerek, “2008’de kendi hikayemi yazmak üzere emekli oldum. Tarihler 2011’i gösterdiğinde Merdiven’i kurarak ‘Herkes İçin Matematik’ resmen başlamış oldu. Bunun yanına ikinci bir markayı ‘Merhaba Matematik’i ekledim. Sınav odaklı bir sistemde ben kendi kulvarımı oluşturdum ve tek başıma yürüyorum. Bu proje soran, sorgulayan, etik ve adil değerler taşıyan, bilgi temelinde özgüveni gelişmiş bireyler yetiştirmeyi amaçlıyor. Tahtasız, tebeşirsiz, sınavsız, ödevsiz, tamamen bana ait etkinliklerin, materyallerin ve oyunların olduğu bir çalışma bu. Tabii içerisinde az miktarda bana ait olmayan unsurlar da var. Ne etüt merkeziyiz ne özel ders bürosu ne de dershane. Müfredatını kendim oluşturduğum ve uluslararası bir Türk modeli olarak da kabul gören bir sistemle çalışan bir kurumuz” diyor.

SIRADA İŞİTME ENGELLİLER VAR

BUGÜN Nurten Alpaslan, yetişkinler, çocuklar ve yöneticiler için farklı markalar altında paketler sunuyor. 3-15 yaş arası çocuklara yönelik olan programın isminin ‘Merhaba Matematik’ olduğunu söyleyen Alpaslan, şu bilgileri paylaşıyor: “Ağırlık merkezimiz bu. Haftanın 7 günü çalışıyoruz. Her çalışmamız 1.5 saat sürüyor ve haftada 2 gün oluyor. Bu 3 yaş grubu için 1 saat oluyor. Onun dışında şubat ve yaz döneminde hem şehir dışından hem de yurt dışından gelenler çok oluyor. Buraya gelen çocukların insan ilişkileri dahil, hayatın her alanındaki grafiği yükseliyor. Kitap okuyoruz, araştırma yapıyoruz, çocuk kaynak taramayı öğreniyor. Herkes İçin Matematik’te ise yaş sınırı yok. Burada yöneticilere yönelik, problem çözme, strateji, analitik düşünme, dikkat yoğunlaştırma gibi programlarla yol alıyoruz. Sistem, hafıza güçlendiren bir yapıda olduğu için alzheimer ve demansta da bir önem taşıyor. Hedeflerimin arasında ise doğuştan işitme engelli olan bireyler var.”

FRANSIZLARA 
İNGİLİZCE
KABUL ETTİRDİ

HERKES İçin Matematik için yola çıktığında Türkiye’de tek olduğunu söyleyen Nurten Alpaslan, “Ancak sistemi akademisyenler incelediklerinde, Türkiye dışında da tek olduğunu söylediler. Bunu da Fransa’da Science and You 2015 kongresinde dünyadaki 450 çalışma arasından seçilip Türkiye’den tek kabul edilen çalışma olunca daha da net anladık. Özellikle, Fransız akademisyenlerine matematiği İngilizce kabul ettirmiş olmamızın da büyük bir başarı olduğu söylendi. Ben Türkiye’de yıllardır rüzgara karşı yürüyorum. Yel değirmenlerine karşı savaşıyorum. Ama her şeye rağmen yürüyorum, yol kat ediyorum” ifadelerini kullandı.

ÖLÜMÜN KIYISINDA BİLE MÜZE DEDİ

NURTEN Alpaslan’ın bir hayali var. Öyle ki geçen hafta kalp krizi geçiren ve doktorların müdahale ettiği o kritik anda bile, ‘daha çok erken, müze kuracağım’ diyen Nurten Alparslan, bu hedefini şöyle paylaştı:

“Herkes İçin Matematik kapsamında 2013’te İzmir’de bir AVM’de sergi açtım. Yaklaşık 48 bin kişiye ulaştık. Bilim çalışmalarımızı duyan İstanbul’daki AVM’lerden de sergi talebi gelmeye başladı. Orada da sergiler açmaya başlayınca inanılmaz bir ilgiyle karşılaştık. Bu sergilerde insanlar matematiğe dokunuyor. Dolayısıyla bu sergileri bir adım daha ileri taşımak istiyorum. Bununda karşılığı matematik müzesi. Dünyanın en güzel ve donanımlı matematik müzesini ben kuracağım. Dünya Öğretmenler Günü olan 5 Ekim 2019’da da bunu açmayı hedefliyorum.”

RUHUNU VE ETİĞİNİ BOZMADAN

MERDİVEN Bilim ve Proje Geliştirme Merkezi’nin merkezi İzmir’de. Nurten Alpaslan, “2017 Mart ayında da ikinci şubemizi İstanbul Halkalı’da açtık. Hedeflerim arasında franchise modeliyle büyümek var. Ama burada da ticari bir kaygıyla değil, daha programlı bir şekilde yol almak istiyoruz. Her isteyene franchise vermeyeceğiz. Bu işin ruhunu ve etiğini bozmadan devam edeceğiz” diyor.

http://alpaslannurten.wixsite.com/herkesicinmatematik

HÜRRİYET 03.11.2017

Fonksiyonlar 9. sınıfta karşımıza çıkan, lise hayatının zorlu virajlarından birisidir. O kadar çok f(x) yazarsınız ki sonrasında yazdıklarınızın otomatiğe bağlandığını fark etmediğiniz, üstelik ne işe yaradığını bile sorgulamadığınız zamanlar olur. Okulda bu konuyu işlemeye başladığımız ilk günlerde “Bu kadar öğreniyoruz ama fonksiyon günlük hayatta ne işe yarar ki? Üstelik çok zor!” dediğim, hatta biraz şikayet ettiğim olmuştur.

Fonksiyon için kısaca “boş küme olmayan iki kümenin arasında anlamlı bir ilişki kurmaktır” denilebilir. Fonksiyonların bu ilişkisel anlamının ne olduğunu en iyi anlatanlardan bir tanesi kriptolojidir. Kriptolar tarih boyunca çok önemli işlevlere sahip olmuştur. Sanat, müzik, bilim, savaş ve hatta sadece iki bireyin bilmesi gereken durumlarda bile kriptolar önemlidir. Kriptolar, bilginin gizliliği ya da açıklanmaması gereken bir durumun gizlenmesi için kullanılan şifrelerdir.

Günümüz bilgi çağında, kritik bilgilerin güvenliğinin sağlanması çok önemlidir. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri’nin Merkezi Haber Alma Örgütü (NSA), sosyal medya hesabında yandaki gibi bir şifre paylaşmış ve şifreyi çözen kişiyi doğrudan işe alacağını belirtmiştir. Düşünsenize, Dünya’da bu şifreyi çözebilen insanı  aramak, hem de herkesin ulaşabileceği bir platformda!

Peki, kripto nasıl yapılır? Aslında kripto temel olarak matematiksel bir fonksiyondur. Şifreleme için kullanılan f fonksiyonunun tersine (f^-1) deşifre denir.  Şifre (f) açık veya gizli olabilir.

Klasik türlerden biri olan SEZAR şifrelemesi ile arkadaşlarınızla aranızda bir şifreleme gerçekleştirebilirsiniz. Bu yöntemde, belirli sayıda ilerideki ya da gerideki harfe karşılık gelen bir fonksiyon tanımlanarak şifreleme gerçekleştirilir.

Görüldüğü gibi yukarıda A harfinden itibaren iki harf öteleme yapılmış ve böylece her harf yeni bir harfe karşılık gelmiştir. Mesela bu şifreleme ile aşağıdaki cümle sağdaki gibi şifrelenebilir.

Arkadaşlarınızla birlikte harfler, sayılar veya şekiller kullanarak kimsenin anlayamayacağı size özel şifreler oluşturabilirsiniz. Unutmadan NSA’nın şifresini çözmeyi denemelisiniz. İyi eğlenceler.

Not: Yazının başlığı da şifrelidir.

bilimgenc.tubitak.gov.tr  20.11.2017

1918’de ABD’nin West Virginia eyaletindeki White Sulphur Springs kasabasında dünyaya gelen Johnson, kendi deyimiyle “sayılara hayranlık duyan bir matematik araştırmacısı.”

Sayılara olan hayranlığı 10 yaşındayken başlayan Johnson, aynı yaşta liseye başladı.

Babası Joshua, kızının sahip olduğu potansiyeli gördü ve kızının West Virginia Enstitüsü’nde eğitim alması için buraya taşındı. Johnson’un akademide gösterdiği başarı, babasının kararının doğru olduğunu kanıtladı. Katherine 14 yaşında liseden, 18 yaşında da üniversiteden mezun oldu.

1953’te ABD’de NASA’dan önce faaliyet gösteren “Ulusal Havacılık Danışma Kurulu” NACA’da çalışmaya başladı.

NACA, 1935’te rüzgar tüneli testlerinin sonuçlarını ölçmek ve hesaplamak için kadınları işe almaya başladı. Burada çalışan kadınlar, bugün bilinen bilgisayarların yaptığı işleri yapıyorlardı.

Uzay mekiğinin yörüngesini hesapladı

İkinci Dünya Savaşı sırasında NACA, Afrika kökenli Amerikalı kadınları da bu “bilgisayar” işinde istihdam etmeye başladı.

Savaş bittikten sonra, NACA bu çalışanlarından o kadar memnundu ki diğer kurumların aksine kadın bilgisayarları istihdam etmeye devam etti.

1953 yılına gelindiğinde ise uzay araştırmalarına olan ilginin artması ve Langley Araştırma Merkezi’nin kurulmasıyla Johnson, olağanüstü matematik becerilerini gösterebileceği bir yer buldu.

Johnson, uzaya giden ilk ABD’li astronot olan Alan Shepard’ın uzay mekiğinin yörüngesini bir bilgisayar gibi hesapladı.

Ay’a inişte önemli rol oynadı

NASA’nın elektronik bilgisayarları kullanmaya başlamasına rağmen, 1962’de “Friendship 7” ismiyle göreve çıkacak olan astronot John Glenn, yeni elektronik bilgisayarlar tarafından yapılan yörünge hesaplamalarının Katherine Johnson tarafından yeniden hesaplanarak kontrol edilmesini istedi.

Johnson 1986’ya kadar NASA’da çalıştı ve matematik yeteneklerini elektronik bilgisayar becerileri ile birleştirdi.

Johnson’ın hesaplamaları, ABD’nin uzay yolculuğu ile ilgili ilk adımları atarken, Apollo Uzay Gemisi’nin Ay’a iniş programının başarısında önemli rol oynadı.
En yüksek vatandaşlık ödülü

Katherine Johnson başarılarla dolu bir hayat geçirdi.

Çok sayıda fahri doktora aldı..

1967 yılında Apollo programına hazırlık amacıyla, Ay’ın etrafında dönen beş uzay aracına ilişkin navigasyon sorunları alanında yaptığı öncü çalışmalar sayesinde NASA Lunar Orbiter uzay aracı ve operasyon ekibi ödülünü aldı.

24 Kasım 2015 günü, ABD’de o dönem başkan olan Barack Obama’nın elinden ülkedeki en yüksek vatandaşlık ödülü olan “Başkanlık Özgürlük Madalyası”nı aldı.

Katherine Johnson’ın, ABD’de “Kadınların Eşitlik Günü” olan 26 Ağustos’ta dünyaya gelmesi hikayesini daha anlamlı kılıyor.

Bugün 100 yaşında olan Katherine Johnson, halen NASA’nın etkinliklerine katılıyor.

BBC TÜRKÇE 17.09.2017